Weer geen lokale partij in Amsterdam: "Een schande voor de stad"

In dit artikel:

Bij de gemeenteraadsverkiezingen afgelopen week kregen lokale partijen landelijk veel stemmen, maar Amsterdam vormt een opvallende uitzondering: ook deze keer is er geen lokale partij in de Stopera gekomen. Daarmee blijft de hoofdstad achter bij andere grote steden in de Randstad, waar lokale partijen juist terrein wonnen — in Den Haag zegevierde Richard de Mos, in Rotterdam eindigde Leefbaar kort achter GroenLinks/PvdA en in Utrecht zijn inmiddels vijf lokale partijen vertegenwoordigd.

In Amsterdam strandde Hart voor Amsterdam van Wil van Soest op 0,6% van de stemmen; Van Soest, die in 2014 en 2018 nog een zetel behaalde voor de ouderenpartij maar die in 2022 verloor, noemde het resultaat "een schande voor de stad". De best presterende lokale lijst was De Vonk, een progressief-activistische afsplitsing van BIJ1, met 1,6% — genoeg om landelijke partijen als ChristenUnie en 50PLUS achter zich te laten. Lijsttrekker Chris de Ploeg sprak van een geslaagd debuut en toont zich optimistisch.

Politicoloog Floris Vermeulen (Universiteit van Amsterdam), die onderzoek doet naar lokale democratie, noemt Amsterdam een vreemde eend: in de stad is de groep kiezers die tegelijk gaat stemmen en ontevreden is over landelijke partijen klein. Tegelijk is de niet-stemmersgroep in Amsterdam groot, wat volgens Vermeulen juist het grootste potentieel biedt voor lokale initiatieven — maar die groep overtuigen is lastig. Zijn advies: langdurige, buurtgerichte aanwezigheid en concrete lokale oplossingen bieden; dat vergt jaren werk en vroeg beginnen, bijvoorbeeld met het oog op de verkiezingen van 2030.

Kort samengevat: landelijke belangstelling voor lokale partijen zet zich door, maar Amsterdam blijft een uitzondering door gebrek aan lokaal succes. Het probleem lijkt minder te liggen bij tekorten aan partijen dan bij de stadsspecifieke kiezersdynamiek en de uitdaging om niet-stemmers te mobiliseren via langdurige, praktische aanwezigheid in buurten.