Zelfgebouwde schuilkelder kon architect niet redden: "Klap en daarna doodstil"

In dit artikel:

Op 30 oktober 1941 kostte een vergisbombardement van een Britse bommenwerper het leven aan vier inwoners van de dubbele villa aan Keizer Karelweg 436/438: architect Frans Jurrema met zijn vrouw Bep, en Harmen en Cornelia Koolhaas. De bom was niet gericht op dit huis; toch vernielde hij een deel van het pand en liet vier kinderen als wezen achter.

In de Jurrema-helft sliepen ouders en zonen; de slaapkamer van Frans en Bep lag achterin, terwijl hun jongens Hans en Dick meer naar de voorzijde sliepen. Dick raakte ingesloten onder puin en balken, met een zware balk tegen zijn gezicht; hij moest onder moeilijke omstandigheden worden bevrijd. Hans werd door de explosie de tuin in geslingerd maar overleefde vrijwel ongedeerd. Beiden verloren echter hun ouders. Verwonderlijk genoeg had het Jurrema-gezin als enige in de straat een schuilkelder in de tuin – iets waar vader Frans eerder nog om was uitgejouwd – maar die bood die nacht geen redding.

In de aangrenzende woning werden zussen Mattie en Atie Koolhuis getroffen. Mattie sprong van het balkon en vluchtte naar een oom; haar zus werd later uit het puin gehaald. Mattie bewaarde drie verbogen guldens die ze na de ramp tussen het puin vond; haar zoon bewaart die munten nog altijd als tastbare herinnering aan de gebeurtenis.

De huizen zijn herbouwd, maar het voorval bleef jarenlang weinig besproken. Bijna 85 jaar later vertellen de kinderen van de overlevenden, onder wie Frans Rein en Wim Verhoeff, hun herinneringen en de sporen die het bombardement in de families heeft achtergelaten: schrikreacties bij overvliegende vliegtuigen en stilzwijgen rond wat bijna onuitspreekbaar was — een Engelse bom die Nederlandse burgers trof.

Over het beoogde doel van de aanval bestaan verschillende theorieën. Een herdenkingssteen uit 2021 suggereert dat Schiphol het doel was; andere familieverhalen noemen het IJsselmeer, een losgelaten bomlast of een doelwit van de geheime dienst of een bunker in de buurt. Feit blijft dat een foute bomdoorslag in 1941 levens verwoestte en generaties lang persoonlijke en emotionele littekens naliet.