Verduurzamende bedrijven lopen stuk op overvol stroomnet en daardoor loopt Amsterdam banen en geld mis

In dit artikel:

Door overbelasting van het elektriciteitsnet wachten bijna vijfhonderd Amsterdamse bedrijven op een zwaardere of nieuwe aansluiting. Daardoor komen uitbreidingen, verduurzaming en nieuwe vestigingen in de knel. Netbeheerders Liander en TenneT breiden de infrastructuur uit, maar de vraag naar elektriciteit groeit sneller, mede doordat bedrijven na de energiecrisis massaal overstapten van aardgas naar elektrische installaties.

Voedingssupplementenproducent Winclove Probiotics ondervond de gevolgen toen het verhuisde naar bedrijventerrein Cornelis Douwes in Amsterdam-Noord. Het bedrijf heeft bijna 250 zonnepanelen, laadpunten en energiezuinige machines, maar beschikte aanvankelijk over onvoldoende capaciteit. Daarom gebruikte het tijdelijk gehuurde batterijen en een dieselaggregaat. Inmiddels vangt Winclove de beperkingen op met vijf grote accu’s en een geautomatiseerd energiesysteem. Batterijen worden opgeladen met zonnestroom of goedkope elektriciteit op momenten dat er ruimte is. Bij schaarste krijgen productie en kantoor voorrang op bijvoorbeeld het laden van auto’s. Volgens het bedrijf waren de batterijen binnen een jaar terugverdiend.

De aanpak laat zien dat bedrijven hun verbruik soms kunnen aanpassen aan de beschikbare capaciteit, maar zulke oplossingen zijn niet overal toereikend. Ze vragen bovendien ruimte, investeringen en voortdurende afstemming. Voor Amsterdam vormt netcongestie ook een risico voor het vestigingsklimaat. Kabelfabrikant TKF koos in 2022 uiteindelijk voor de Eemshaven, waardoor Amsterdam een investering van 130 miljoen euro en 100 tot 150 banen misliep. Ook Ecolog wacht op een aansluiting voor een geplande importterminal voor vloeibare waterstof in de Amsterdamse haven. Het bedrijf wil vanaf 2029 waterstof uit onder meer Noorwegen aanvoeren, die vervolgens kan worden gebruikt voor verduurzaming van industrie zoals Tata Steel.

Bestaande ondernemingen lopen eveneens tegen grenzen aan. Scheepswerf Damen investeerde acht miljoen euro in walstroom voor negen schepen, zodat die tijdens reparaties hun motoren niet hoeven te laten draaien. Door de beperkte netcapaciteit zou de installatie volgens de werf voorlopig echter maar twee schepen tegelijk kunnen bedienen.

In de haven zoeken bedrijven daarom samenwerking om ongebruikte capaciteit tijdelijk te benutten. Kunstgrasrecycler AGR wil zijn verwerking verdubbelen, maar de huidige aansluiting zit al bijna aan het maximum. Vooral een shredder veroorzaakt enkele keren per dag een korte verbruikspiek. Als omliggende bedrijven op die momenten minder stroom afnemen, kan mogelijk ruimte ontstaan zonder directe netuitbreiding. AGR hoopt zo niet te hoeven wachten tot de aansluiting rond 2038 wordt verruimd.

Ook Albeton gebruikt een batterij om pieken in het verbruik van betonmengers, elektrische kranen en transportbanden op te vangen. Voor de elektrificatie van zijn veertig vrachtwagens biedt dat echter geen volledige oplossing. ’s Nachts is er voorlopig slechts ruimte voor ongeveer acht tot tien elektrische trucks. Dat is problematisch omdat dieselvrachtwagens vanaf 2030 niet meer binnen de Ring A10 mogen komen en elektrische alternatieven veel duurder zijn.

Onderzoeken schatten de jaarlijkse schade voor de Nederlandse economie door netcongestie op 10 tot 40 miljard euro. Volgens Berenschot ziet twee derde van de bedrijven de beperkte netcapaciteit als een belemmering. Flexibel verbruik en samenwerking kunnen het bestaande netwerk beter benutten, maar lossen het tekort aan structurele capaciteit niet voor alle bedrijven op.