Verborgen middeleeuwse fragmenten uit Regionaal Archief wereldwijd te zien

In dit artikel:

Het Regionaal Archief Alkmaar heeft tientallen middeleeuwse handschriftfragmenten uit boekbanden digitaal laten opnemen in Fragmentarium, een internationale databank voor zulke stukken. Daarmee worden de fragmenten, die eeuwenlang verborgen zaten in boekbanden en bij eerdere restauraties deels los van elkaar raakten, weer toegankelijk voor onderzoekers en het publiek.

Boekbinders gebruikten in de zestiende en zeventiende eeuw vaak perkament uit oudere middeleeuwse handschriften om boekbanden te verstevigen. Via Fragmentarium kunnen archieven en bibliotheken verspreide fragmenten wereldwijd met elkaar vergelijken, waardoor delen van verloren boeken soms weer aan elkaar gekoppeld of zelfs gereconstrueerd kunnen worden. Dat gebeurde eerder al met fragmenten van een elfde-eeuws Engels psalmenboek uit Alkmaar, waarvan delen in Engeland, Duitsland en Polen bleken te liggen.

Een opvallend voorbeeld uit de Alkmaarse collectie is een vijftiende-eeuws graduale, een kerkelijk zangboek, met muzieknotatie, versierde initialen, bladgoud en zelfs speelse gezichtjes. Door de digitalisering zijn de losse stukken van dit handschrift nu virtueel weer samengebracht.