Van dit verdwenen stukje Amsterdamse geschiedenis is nu een maquette gemaakt

In dit artikel:

In de Stopera is sinds vrijdag een tentoonstelling te zien die het verdwenen stadsdeel Vlooienburg opnieuw zichtbaar maakt aan het Waterlooplein. Op die plek lag vanaf het eind van de zestiende eeuw een eilandwijk die uitgroeide tot een van de vroegste multiculturele buurten van Amsterdam: bewoners kwamen uit Spanje, Portugal, Midden- en Oost-Europa, Duitsland, Scandinavië en Groot-Brittannië. Ook wordt vermoed dat Rembrandt, die vlakbij woonde, er een zeldzaam portret van twee Afrikaanse mannen schilderde.

De expositie brengt een schaalmaquette van Vlooienburg en archeologische vondsten samen. De maquette is geconstrueerd op basis van 3D-modellen van historische kaarten, gemaakt door het UvA Research Lab, en staat onder een gelijk geschalen model van de onlangs overleden Stopera-ontwerper Cees Dam, zodat het vroeger en nu visueel te vergelijken is. De artifacts — opgegraven in de jaren tachtig voorafgaand aan de bouw van de Stopera en de metro — omvatten resten van hele huizenblokken en tientallen beerputten en geven een directe blik in het dagelijks leven van de bewoners.

Archeoloog Ranjith Jayasena benadrukt dat de vondsten laten zien hoe vergelijkbaar huishoudens er uit konden zien: “Een katholiek huis zag er bijna hetzelfde uit als een joods huis. Het verschil zat echt in de nuances.” Voorbeelden daarvan zijn voorwerpen met Hebreeuwse teksten die bij speciale joodse gelegenheden gebruikt werden.

De Tweede Wereldoorlog leidde tot de ontwrichting van Vlooienburg: rond die tijd was circa vier op de vijf inwoners Joods; deportaties maakten een einde aan het levendige sociale weefsel. In 1981 verdween de wijk definitief om plaats te maken voor de Stopera. De maquette en vondsten zijn gratis te bekijken voorbij de hoofdingang van het stadhuis; AT5 maakte in 2020 een documentaire over de geschiedenis van Vlooienburg.