Van de redactie: ook in de begroting klinkt luider de stem van het rijk

In dit artikel:

Gemeenten krijgen de komende jaren minder geld van het Rijk en moeten daarom steeds meer zelf inkomsten vinden of bezuinigen. Het zogenoemde ravijnjaar 2026 is na aandringen van gemeenten twee jaar uitgesteld, maar na 2028 dreigen alsnog forse financiële problemen. Tegelijkertijd zijn gemeenten verantwoordelijk voor steeds meer taken, zoals jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning, terwijl hogere lonen en andere landelijke regels de kosten verder opdrijven.

De gevolgen verschillen sterk per gemeente. Dijk en Waard bouwt veel woningen en krijgt daardoor extra inkomsten, maar moet ook investeren in scholen en voorzieningen voor nieuwe inwoners. De financiële opgave blijft daar volgens de berichtgeving beperkt tot enkele miljoenen per jaar, net als in Heiloo. Alkmaar kijkt daarentegen tegen een tekort van ongeveer twintig miljoen euro aan en onderzoekt bezuinigingen, mogelijk met inspraak van inwoners. Die participatie kost echter zelf geld en personeel; volgens het gemeentelijke uitgangspunt moet nieuw beleid daarom ten koste gaan van bestaand beleid, zoals een referendum.

Heiloo overweegt het tekort voorlopig bewust te laten staan als signaal aan het Rijk. De gemeente staat bovendien voor een reorganisatie, omdat de ambtelijke samenwerking BUCH wordt beëindigd, wat de financiële huishouding ingrijpend kan veranderen.

De beschikbare inkomstenbronnen verschillen eveneens. Alkmaar kan meer halen uit toeristenbelasting dankzij hotels en toeristische bezoekers, terwijl die heffing in Dijk en Waard weinig oplevert. Dijk en Waard rekent juist op parkeerinkomsten, ondanks de controverse rond betaald parkeren. Zulke financiële knoppen beïnvloeden bovendien het beleid: toeristenbelasting kan nieuwbouw van hotels stimuleren, terwijl parkeergeld het lastiger maakt om parkeerplaatsen te schrappen. Volgens de auteur beperkt het Rijk gemeenten daarmee niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk in de keuzes die zij lokaal nog kunnen maken.