Van de redactie: AI ook lokaal in opmars, maar daarmee niet dichterbij

In dit artikel:

De gemeente Uitgeest gebruikt voor haar communicatie door kunstmatige intelligentie gegenereerde afbeeldingen van fictieve mensen, in plaats van foto’s die door een fotograaf zijn gemaakt. Dat bespaart volgens de gemeente tijd en geld en voorkomt discussies over portretrecht, omdat de afgebeelde personen niet echt bestaan. De keuze past bij de bredere opkomst van AI bij lokale overheden, maar roept ook kritische vragen op.

AI-beelden zijn soms herkenbaar aan een gelige kleur, onjuiste details of vreemde verhoudingen, al zijn ze niet altijd eenvoudig van echte foto’s te onderscheiden. Daarom vindt de auteur het belangrijk dat gemeenten duidelijk vermelden wanneer beeldmateriaal kunstmatig is gemaakt. Anders kan bij inwoners twijfel ontstaan over wat zij nog kunnen vertrouwen.

Ook het gebruik van AI voor teksten en andere overheidstaken staat ter discussie. Gemeenten stellen vaak beperkingen vanwege het hoge energie- en dataverbruik en zorgen over privacy. Tegelijkertijd kan AI burgers helpen om hun klachten of verzoeken beter onder woorden te brengen. Ombudsvrouw Anneke Wezel ziet daarin een manier om mensen mondiger te maken.

Daar staat tegenover dat overheden hun gezag ontlenen aan de deskundigheid van hun medewerkers. Als zij zonder duidelijke uitleg dezelfde technologie inzetten als burgers, kan dat gezag afnemen en het wantrouwen groeien. Volgens de auteur moeten journalisten daarom alert blijven en niet alleen de feitelijke juistheid, maar ook de oprechtheid en transparantie van overheidscommunicatie controleren. Echte gesprekken tussen burgers en ambtenaren blijven belangrijk om het onderlinge vertrouwen te versterken.