Vroeger liep iedereen zo naar binnen: waarom de cockpit nu altijd op slot zit

In dit artikel:

Een recente melding dat er bij een overboekte Transavia-vlucht passagiers in de cockpit zouden hebben meegevlogen, ligt nu onder onderzoek en benadrukt hoe uitzonderlijk dergelijke toegang tegenwoordig is. Waar vroeger de deur vaak openstond en reizigers — vooral kinderen en vaste passagiers — zomaar even binnenkwamen, is de cockpit sinds de aanslagen van 11 september 2001 en latere incidenten hermetisch afgesloten en sterk beveiligd.

Piloten die terugblikken vertellen dat de cultuur in de luchtvaart ingrijpend veranderde. KLM-gezagvoerder Piet Luijken herinnert zich levendig dat de cockpit "altijd open" was en dat bezoekers voor gezelligheid zorgden. Oud-piloot Ferry van der Geest vertelt hoe zijn nichtjes in 1996 nog bij hem mochten kijken op een vlucht naar Amsterdam. Zulke encounters waren destijds normaal en werden vaak als leuk ervaren. "Dat was heel leuk om daar mee om te gaan," zegt Luijken over die periode.

Na 2001 kwamen er echter internationale regels en technische aanpassingen: versterkte, kogelwerende deuren en strikte toegangsprocedures zorgden ervoor dat de cockpit tijdens de vlucht gesloten en vergrendeld blijft. De crash van Germanwings in 2015, veroorzaakt door een opzettelijk neerhalen door een copiloot, verscherpte de aandacht nog meer. Sindsdien geldt vaak dat er altijd minimaal twee personen in de cockpit moeten zijn, en dat piloten alleen onder strikte voorwaarden naar de cabine gaan.

Tegelijkertijd nemen incidenten van agressie aan boord toe, wat piloten extra op scherp zet. Vliegers zeggen dat zij bij ernstig wangedrag binnen blijven om te voorkomen dat een afleidingsmanouvre wordt gebruikt om de cockpit binnen te dringen. Ze worden getraind om via de intercom snel de ernst van situaties in te schatten en te besluiten of een voorzorgslanding noodzakelijk is of dat passagiers vastgezet moeten worden. Boeing 737-gezagvoerder Richard Nieman zegt dat het frustrerend kan zijn om niet de cabine in te kunnen om collega’s te helpen, maar dat de veiligheid van de cockpit voorrang heeft.

Na de landing is er ruimte voor contact: piloten maken tegenwoordig wél tijd om nieuwsgierige passagiers of kinderen te woord te staan en ontvangen vaak tekeningen als dank. Het Transavia-voorval maakte opnieuw duidelijk hoe ver de sector is gekomen: van open deur en spontane bezoekjes naar strikte, juridische en technische barrières die bedoeld zijn om bestuur en passagiers te beschermen.