Stel vlucht na 14 jaar klagen uit appartement Amstelveen: "We waren gewoon proefkonijnen"

In dit artikel:

Bewoners van meerdere appartementencomplexen in Haarlem en Amstelveen zitten regelmatig zonder verwarming en warm water doordat de ondergrondse warmte-koudeopslagsystemen (WKO) die hun gebouwen van warmte en koeling voorzien, haperen. NH Onderzoek toont aan dat bewoners al jaren met storingen worstelen, dat betrokken partijen elkaar de verantwoordelijkheid toeschuiven en dat de huidige regelgeving het toezicht bemoeilijkt.

Wat er gebeurt
- In Amstelveen en Haarlem melden huurders en bewoners van nieuwere complexen herhaaldelijk koude woningen en uitval van warm water. Klachten lopen in sommige gevallen al jaren; bewoners verzamelden stapels meldingen en onderhoudsrapporten.
- In Haarlem bleef een flatcomplex met ruim 150 huurappartementen en een zorglocatie in januari meerdere dagen koud volgens bewoners; BAM Energy Systems, eigenaar en beheerder van de WKO daar, spreekt van kortdurende onderbrekingen. In Amstelveen verhuisde een gezin dat lange tijd problemen had naar een woning met een cv-ketel omdat zij hun woongenot niet meer konden terugvinden.

Hoe een WKO werkt en waarom het wordt ingezet
- Een WKO onttrekt en opslaat grondwater in diepe putten om gebouwen te verwarmen en te koelen. De techniek is gasloos en past in het beleid van de Rijksoverheid om Nederland in 2050 aardgasvrij te maken; nieuwbouw mag volgens de Wet Voortgang Energietransitie niet meer op gas worden aangesloten.
- Volgens cijfers van RVO (2024) liggen er ongeveer 3.000 WKO-installaties in Nederland, met veel in Noord-Holland (onder meer Amsterdam, Alkmaar, Hoorn, Haarlem en Amstelveen). Vakmensen verwachten dat een groot deel van nieuwe woningen in de toekomst op dit type systeem zal worden aangesloten.

Waar het misgaat
- Onderzoeks- en adviesrapporten noemen meerdere technische oorzaken: slecht ontwerp, slechte waterkwaliteit, verouderde of foutieve leidingen, kapotte pompen en problemen in de binnenhuisinstallatie. Een adviesrapport uit december 2025 somt deze knelpunten expliciet op.
- De verantwoordelijkheden zijn vaak versnipperd: warmtebedrijven leveren warmte tot aan het afleverset; de binnenhuisinstallatie is doorgaans zaak van een vastgoedpartij of woningcorporatie. Deze scheidslijn leidt regelmatig tot discussie over wie storingen moet onderzoeken en op welke termijn moet worden gerepareerd.
- Systemen zijn vaak alleen volledig inzichtelijk voor de warmteleveranciers zelf, waardoor toezichthouders en bewoners niet onafhankelijk kunnen verifiëren wanneer en hoe lang storingen precies duurden. Dat maakt handhaving van regels en compensatie lastig.

Juridische en bestuurlijke knelpunten
- De warmtewet kent regels, onder meer dat bewoners bij storingen langer dan acht uur recht hebben op financiële compensatie. In de praktijk blijkt vaststellen van de duur van storingen echter lastig omdat leveranciers de data beheren en de toezichthouder ACM afhankelijk is van de rapportages van die leveranciers.
- ACM pleit voor slimme meters en een openbaar storingsregister om toezicht te verbeteren. Juristen die bewoners bijstaan noemen de procedures lang en kostbaar, wat mensen vaak afschrikt om juridische stappen te zetten.
- Nieuw beleid verlangt dat warmtebedrijven voor meer dan vijftig procent in publieke handen komen om monopolievorming en hogere tarieven te voorkomen; dat moet ook het vertrouwen van gebruikers vergroten, maar de uitvoering en handhaving moeten nog blijken.

Gevolgen voor bewoners en draagvlak
- Harde gevolgen zijn fysiek en mentaal: mensen ervaren kou en onbetrouwbare warmtelevering, sommige bewoners verhuizen uit wanhoop. Huurdersorganisaties waarschuwen dat dergelijke ervaringen het draagvlak voor duurzame warmteoplossingen ondermijnen: als bewoners blijven zitten met klachten en weinig zicht op oplossingen, groeit de neiging terug te verlangen naar individuele cv-ketels.
- Bewoners spreken van het gevoel tussen “kastjes” te worden doorverwezen; sommige geven aan dat ze meldingsmoe worden omdat storingen zo frequent zijn dat bellen geen effect meer heeft.

Wat er nodig is
- Snellere en heldere afbakening van verantwoordelijkheden tussen warmteleverancier en woningpartij, betere monitoring (slimme meters, openbaar storingsregister) en strengere handhaving om te bepalen wie wanneer compensatie moet betalen.
- Technisch: scherpere eisen aan ontwerp, waterkwaliteit en onderhoud van WKO’s om storingen te beperken.
- Meer transparantie richting bewoners en een toegankelijke klachtenprocedure, zodat het vertrouwen in de energietransitie niet verder afbrokkelt.

Kortom: WKO’s bieden een kansrijke, gasloze oplossing voor verwarming en koeling, maar in de praktijk leiden ontwerp-, beheer- en toezichtsproblemen in enkele steden tot langdurige en ingrijpende overlast voor bewoners. Zonder betere regelgeving, onafhankelijke storingsdata en duidelijke verantwoordelijkheden dreigt dat lokale ervaringen het draagvlak voor de warmtetransitie te schaden.