Hier liggen documenten van onschatbare waarde: "Nazi's wilden het niet verbranden, maar als studiemateriaal gebruiken"

In dit artikel:

Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam-Oost verzamelt al sinds 1935 archieven, boeken, foto’s en prenten over sociale en arbeidersbewegingen wereldwijd. De collectie omvat bijna 6000 archieven, een miljoen boeken en tijdschriften en 150.000 tekeningen en prenten. Onderzoekers kunnen de stukken raadplegen in de studiezaal.

Tot de bekendste objecten behoort de enige handgeschreven pagina van het Communistisch Manifest van Karl Marx, die Unesco-erfgoed is. In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog werden veel politiek gevoelige archieven vanuit onder meer Rusland, Polen, Duitsland en Spanje naar Amsterdam gebracht. Na de Duitse inval in 1940 namen de nazi’s delen van de collectie mee om de ideologie van hun tegenstanders te bestuderen. Veel materiaal keerde na de oorlog terug, maar een deel is nog altijd vermist.

Het IISG besteedt veel aandacht aan de fysieke en digitale beveiliging van de archieven. Daarin staan soms namen van nog levende activisten, waardoor openbaarmaking gevaarlijk kan zijn. Nieuwe directeur Lily Knibbeler wil dat ook minderheden en tegenbewegingen in de geschiedschrijving worden gehoord. Zij volgt historicus Leo Lucassen op, die na zeseneenhalf jaar met pensioen gaat.

Lucassen en Knibbeler maken zich zorgen over de druk op democratie en klimaat. Volgens hen is het bewaren van meerdere perspectieven juist daarom belangrijk. Lucassen noemt optimisme een plicht, ondanks de donkere ontwikkelingen die hij ziet.