Regisseur Ben Verbong over Het meisje met het rode haar: "Nu actueler dan ooit"
In dit artikel:
Filmmaker Ben Verbong is vandaag spreker bij de tachtigste Hannie Schaftherdenking in Haarlem; zijn lezing begint om 13.00 uur in de Grote- of St. Bavokerk, waarna een stille tocht naar het Kenaupark volgt waar kransen bij het bronzen beeld van Hannie Schaft worden gelegd. Verbong, die in Amsterdam woont en in 1981 zijn eerste lange speelfilm maakte, zegt dat zijn film Het meisje met het rode haar “nu actueler dan ooit” is.
De film uit 1981 is losjes gebaseerd op de roman van Theun de Vries (1955) en vertelt het leven van rechtenstudente Hannie Schaft: haar besluit de studie te staken, aansluiting bij het Haarlemse verzet, meerdere aanslagen op collaborateurs en Duitse soldaten, haar arrestatie kort voor het einde van de oorlog en haar executie in de duinen. Schaft werd in november 1945 met militaire eer herbegraven op de Eerebegraafplaats Bloemendaal; sindsdien is er jaarlijks een herdenking op de laatste zondag van november met toespraken en een plechtigheid bij haar monument in het Kenaupark (het borstbeeld werd in 1982 door koningin Juliana onthuld).
Verbong legt uit dat hij bij het verfilmen bewust de politieke nuance van De Vries’ roman, die sterk de communistische inslag belichtte, heeft teruggeschroefd. Zijn interesse lag bij Schaft als verzetsvrouw en rolmodel — een keuze die haar na aanvankelijke verwerping vanwege haar politieke gezindheid alsnog tot symbool maakte voor vrouwen in het verzet. Ook koppelt hij de hernieuwde relevantie van het verhaal aan de emancipatiebewegingen: in de jaren tachtig, met groepen als Dolle Mina, werd de positie van vrouwen opnieuw onderwerp van strijd, iets wat volgens Verbong ook vandaag speelt.
Technisch viel de film op door een experimenteel beeldconcept: de meeste beelden ogen zwart-wit, maar het haar (en later een trui) van hoofdrolspeelster Renée Soutendijk blijft in rood zichtbaar — een effect dat speciale ontwikkelprocessen en risicovolle proefnemingen vereiste, geïnspireerd door Italiaanse cinema. Collega Paul Verhoeven stond aanvankelijk sceptisch tegenover die gok, maar het werkte en droeg bij aan de filmische herkenbaarheid.
Na een lange periodewerken in Duitsland — waar Verbong onder meer succes had met Das Sams (2001) — keerde hij in 2023 terug naar de Nederlandse cinema met Toen ik je zag. Momenteel werkt hij aan een Duits-Nederlandse film over Marinus van der Lubbe (werktitel Brand). Voor de herdenking leest Verbong een eerder gepubliceerd verhaal voor over zijn eerste en laatste ontmoetingen met Theun de Vries, waarmee hij zijn persoonlijke band met het onderwerp en de film toelicht.