Orgel Dorpskerk Grootschermer is lek: "Het hele bed moet eruit"
In dit artikel:
Het ogenschijnlijk keurige orgel van de Dorpskerk in Grootschermer blijkt ernstige gebreken te hebben en vereist een ingrijpende restauratie. Het instrument, gebouwd in 1864, vertoont onder meer ingezakte en scheve pijpen, slijtage aan mechanische onderdelen, lekkende naden en een sterk vervuild binnenwerk. Orgelmentor en organist Kees van ’t Hoenderdal ontdekte dat grote metalen pijpen aan de onderkant doorverzakken, dat een bed met ongeveer 550 pijpen uitgenomen moet worden en dat verschillende houten pijpen naden en kleine scheurtjes hebben. Ook lekt er veel lucht uit het orgelpijpenbed: versleten kunststof plakjes en afgesleten latten veroorzaken speling, waardoor bij het simultaan aanslaan van meerdere registers de luchtdruk wegzakt en het orgel „stikt”. Daarnaast zijn viltjes bij de voetpedalen te dun, zijn enkele toetsen versleten en zijn open pijpen vuil en deels gecorrodeerd; reinigen kan mogelijk helpen, maar herstelwerkzaamheden zijn onvermijdelijk.
De restauratieopgave kwam als een schok voor de kleine stichting die de kerk beheert. De Stichting tot Behoud en Exploitatie van de Dorpskerk Grootschermer kocht het kerkgebouw in 1992 van de gemeente voor 1 euro en draagt sindsdien zelf zorg voor onderhoud en exploitatie. Eerder, in 2022, moest de stichting al een ingrijpende en dure funderingsreparatie aan de achterzijde laten uitvoeren—waarbij ook grafzerken tijdelijk werden verplaatst—wat rond de 350.000 euro kostte. Voor andere noodzakelijke klussen, zoals schilderwerk aan de toren, werd recent al zo’n 40.000 euro uitgegeven.
Firma Flentrop bracht een restauratieofferte uit van circa 90.000 euro (offerte uit 2024), een bedrag dat voor de kleine stichting problematisch is. Subsidieaanvragen bij de provincie in 2024 en 2025 werden afgewezen omdat het potje leeg was; bovendien moet bij subsidieaanvragen een externe orgeladviseur worden ingehuurd (ongeveer 2% van de prijs) en is rekening te houden met indexatie, waardoor de kosten verder kunnen oplopen. De stichting probeert het onderhoud en de exploitatie te financieren met overheidsbijdragen, verhuur, optredens en lokale evenementen. Lokale inzet leverde in het verleden ook succes op: een veiling bracht in één avond 23.000 euro op, iets waar de vrijwilligers trots op zijn in dit dorp van ruim 700 inwoners.
De vrijwilligers, onder wie voorzitter Cor Thomas en secretaris Marie-France Colin, zoeken opnieuw naar donoren en fondsen om het orgel te kunnen restaureren en zo het muzikale en culturele erfgoed van de Dorpskerk te behouden. Zoals Thomas samenvatte: „We willen gewoon geld hebben!”