Links heeft de sleutel in Alkmaar, maar het slot draait naar rechts - of de deur blijft dicht

In dit artikel:

In Alkmaar is na telling van alle stemmen GroenLinks–PvdA als grootste combinatie uit de bus gekomen: zij groeien van acht naar negen zetels in de 39-koppige gemeenteraad. Dat lijkt winst, maar de uitslag maakt coalitievorming ingewikkeld door versplintering en grote verschuivingen bij andere partijen.

Aan de rechterkant trekt de eenmansfractie van FvD sterk aan: die fractie verdrievoudigt en komt op drie zetels. Lokale partijen doen het ook goed: BAS stijgt van vier naar vijf zetels, terwijl OPA één zetel verliest en op vier eindigt. Samen vormen BAS en OPA negen lokale zetels — evenveel als GroenLinks–PvdA — wat hen tot belangrijke spelers maakt.

D66 is met vijf zetels de potentiële 'kingmaker'; die partij is even groot als BAS en wordt gezien als een logische partner bij coalitiebesprekingen. VVD (vier zetels) en CDA (drie) blijven relevante centrum‑rechtse partijen, maar niet de voorkeur van GroenLinks–PvdA. Een puur linkse coalitie is niet realistisch: SP heeft nog maar één zetel en de Partij voor de Dieren daalt van twee naar één. ChristenUnie verdwijnt uit de raad en VOLT weet geen zetel te bemachtigen.

De raad toont duidelijk versnippering: naast winst en verlies bij verschillende fracties halen nieuwkomers of kleine partijen zetels binnen (StatusQuo één zetel), terwijl anderen krimpen (SPA van twee naar één, Leefbaar Alkmaar van drie naar twee). Actuele beleidsknelpunten zoals autoluwe straten en asielvraagstukken zullen de gesprekken belasten.

Formeel hebben de huidige coalitiepartijen, samen met D66, OPA, VVD, CDA, BAS en SPA een meerderheid van 22 zetels (ook zonder SPA nog een meerderheid). Toch zullen onderhandelingen tijd kosten; BAS en OPA beschikken over voldoende macht om de uitkomst mede te bepalen als gesprekken met de grootste winnaar stroef verlopen.