Kunstenaar Anaïs Lopez uit Amsterdam reisde in zeven jaar tijd acht keer naar Japan in een obsessieve zoektocht naar een gouden schildpad
In dit artikel:
In Eko — Japan in twee beeldverhalen brengt de Amsterdamse fotograaf en beeldend kunstenaar Anaïs López (44) haar jarenlange, obsessieve zoektocht naar een zogenaamde gouden schildpad — Kami — in beeld. Het werk ontspringt aan een persoonlijke breuk: in 2016, zes maanden zwanger en rouwend om haar plots overleden zus, reisde López naar Japan op zoek naar rust en stilte. Bij de Kamo-rivier ontmoette ze een schildpad die zich mysterieus gedroeg; na een nachtelijk zicht tijdens het Obon-festival kreeg ze te horen dat het geen gewoon dier maar een kami kon zijn, zichtbaar voor mensen die tussen leven en dood zweven. Die ontmoeting zette een zeven jaar durende terugkeer in gang: acht reizen langs de 33 kilometer lange rivier, door wouden en bergen, geteisterd door tyfoons, en steeds op zoek naar betekenis.
In Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam toont López haar onderzoek in twee parallelle verhaallijnen: haar hedendaagse foto's, afdrukken en etsen tegenover vroegere foto’s van Japan uit de museumcollectie — met name albums van de Nederlandse consul Dirk de Graeff van Polsbroek (1857–1869) en werk van Felice Beato, die lange tijd het Westerse beeld van Japan mee bepaalde. Die tegenstelling vormt de ‘echo’ (Eko): López’ hedendaagse visies resoneren met en bevragen de historische, geromantiseerde beelden die zij onbewust navolgde.
Artistiek combineert López meerdere technieken. Een tabula scalata-achtige foto van de schildpad speelt met zicht en verdwijnende aanwezigheid. Ze schakelde over van zwart-wit naar traditionele Japanse gyotaku-printtechniek op washipapier om dode dieren na tyfoons vast te leggen — een poging hun ziel te vangen — en werkte samen met etskunstenaar Eric Levert aan blauw getinte fotopolymeeretsen van insecten. Kleuren zijn symbolisch gebruikt: blauw staat voor leven tegenover rood voor dood. Een soundscape begeleidt de werken, wat de thematiek van herinnering, verlies en natuurverering versterkt.
Het verhaal bevat ook confrontaties met traditie en macht: de schildpad zou bij een bergtempel wonen die als thuisbasis van de goden geldt; ondanks herhaalde verzoeken weigerde een monnik haar toegang. Een illegale klim tijdens een tyfoon leidde bijna tot verdrinking en diende als ontnuchterende les over menselijke hebzucht tegenover de grootheid van de natuur. López concludeert dat wat zij zocht al aanwezig was — Kami als manifestatie van natuurkracht.
Eko — Japan in twee beeldverhalen is te zien tot 30 augustus 2026 in Het Scheepvaartmuseum. López spreekt op 20 maart bij Fotokroniek in Pakhuis de Zwijger.