'Jonge moslims hebben ook behoefte aan nachtcultuur': met deze gids wil Amsterdam tegenwicht geven aan discriminatie en moslimhaat

In dit artikel:

Een nieuwe stadsgids van het Moslim Archief, in opdracht van de gemeente Amsterdam en vorige maand verschenen, leidt langs plekken die laten zien hoezeer moslims en de islamitische geschiedenis verweven zijn met de stad. De brochure bevat vier wandel‑ en fietsroutes en brengt zowel tastbare relicten als hedendaagse, levende cultuur in beeld: van historische gevelstenen en handelsrelieken tot cafés, markten, mode en eetgewoonten die nu deel uitmaken van het Amsterdamse straatbeeld.

De samensteller Warda El‑Kaddouri en historicus Mirjam Shatanawi belichten bewust de term ‘moslimerfgoed’ in plaats van ‘islamitisch erfgoed’: niet alleen religieuze instituties, maar de manier waarop mensen zelf religie en cultuur vormgeven. Daarmee verschuift de focus van uitsluitend materiële monumenten naar tradities, voedsel, feestpraktijken en ondernemerschap — voorbeelden van erfgoed die van generatie op generatie doorgegeven worden, zoals halalcatering en groeiende jonge moslimondernemingen.

Praktische en herkenbare voorbeelden uit de gids tonen die continuïteit. In Nieuw‑West illustreert Saakouk — een sneakerwinkel met koffiebar die tot middernacht open is en geen alcohol schenkt — hoe jonge moslims hun eigen nachtcultuur creëren. Op Plein 40‑45 houdt vooral een groep marktverkopers met moslimachtergrond de traditionele Nederlandse marktcultuur levend. Ook worden moskeeën en gebedsruimtes uitgebreid behandeld; de Westermoskee aan het Piri Reïsplein is een casus van hoe Amsterdamse en Ottomaanse bouwtradities samenkomen in baksteen en koepel.

De gids schetst bovendien de lange geschiedenis van contacten tussen Amsterdam en islamitische regio’s: diplomatieke betrekkingen met Marokko dateren al van 1610 en er bestond handel met de Levant. Fysieke sporen daarvan zijn nog zichtbaar — een reliëf met tulband op het Paleis op de Dam, een gevelsteen met een Ottomaanse vlag in de Hazenstraat — maar ook kleine alledaagse invloeden, zoals Perzische kleedjes in bruine cafés of saffraan die kleur gaf aan traditionele Amsterdamse zilveruitjes.

De makers willen met de publicatie tegenwicht bieden aan vooroordelen en moslimhaat door kennis te verspreiden over de gedeelde geschiedenis van de stad. De gids nodigt lezers uit om locaties te bezoeken, maar lezen alleen is al genoeg om anders naar Amsterdam te kijken, aldus de initiatiefnemers. Het boekje is gratis af te halen bij stadsloketten en OBA‑vestigingen en ook digitaal te downloaden.