Jaarlijks branden vijf stolpboerderijen af: "Tijdens oud en nieuw met emmer water naast bed"
In dit artikel:
In iets minder dan een maand tijd zijn twee stolpboerderijen in Noord-Holland door brand verwoest: een in Wervershoof en een in Heerhugowaard. Deze karakteristieke, piramidevormige rietgedekte boerderijen komen vrijwel alleen in deze provincie voor en blijken extreem brandgevoelig.
Historisch waren stolpen talrijk; rond 1950 stonden er zo'n 10.000, inmiddels zijn er nog ongeveer 5.400 over. De achteruitgang gaat door: jaarlijks verdwijnen zo'n vijftien stolpen, waarvan circa vijf door brand. Dat maakt ze niet alleen zeldzamer, maar tast ook het dorpsbeeld en lokale identiteit aan.
Anna Groentjes, adviseur agrarisch erfgoed bij MOOI Noord-Holland en actief bij het platform Red de Stolp, waarschuwt dat vooral oudere stolpen kwetsbaar zijn. Door het rieten dak en de lichte constructie kan vuur razendsnel overslaan, waardoor blussen lastiger wordt en herstel vrijwel onmogelijk.
Preventie en alertheid zijn cruciaal. Technische maatregelen zoals bliksemafleiders, sprinklerinstallaties en brandvertragende materialen in het riet kunnen veel doen, maar bewoners moeten ook opletten bij alledaagse risico's — bijvoorbeeld bij gebruik van een brander tegen onkruid of het droogleggen van spullen op een kachel. Groentjes vertelt dat brandangst leeft: sommige mensen slapen met een emmer water bij oud en nieuw vanwege vuurwerk.
Als er toch brand uitbreekt is snel en agressief optreden door de brandweer noodzakelijk: direct opschalen, inzet van een hoogwerker en het doelbewust wegnemen van een deel van het dak om verspreiding te voorkomen. Soms gaat het echter zo snel dat die maatregelen niet op tijd werkten, waardoor de stolpen verloren gaan.
Groentjes, die zelf in een stolp geboren is en zich inzet voor behoud, noemt haar betrokkenheid liefde voor het bouwergoed: “Ik ben echt een stolpengekkie.” Haar boodschap is duidelijk: technische verbeteringen helpen, maar waakzaamheid en snelle hulpverlening blijven doorslaggevend om dit typisch Noord-Hollandse erfgoed te behouden.