Waar komen die middeleeuwse bakstenen vandaan? Archeologen op dwaalspoor gezet

In dit artikel:

Tijdens graafwerkzaamheden in de Heul, een deel van de binnenstad van Alkmaar, kwamen bouwvakkers recent op grote middeleeuwse bakstenen uit de veertiende eeuw terecht. De vondst zette stadsarcheoloog Nancy de Jong en haar collega Niels aan het denken: de aangetroffen constructies leken niet meteen te passen bij de ouderdom van de stenen en riepen vragen op over of het om een stadsmuur, middeleeuwse bebouwing of kademuur ging.

Om de verwarring te ontleden raadpleegden de archeologen het Regionaal Archief en vonden nauwkeurige dempingsplannen uit de negentiende eeuw. Die lieten zien dat rond 1870 de Laat en het verlengde de Heul werden gedempt en dat bij die werkzaamheden zoveel mogelijk materiaal hergebruikt moest worden. In het huidige graafwerk bleek de aannemer op een negentiende-eeuws riool te zijn gestuit, waarvan delen waren opgebouwd uit opnieuw gebruikte veertiende-eeuwse bakstenen. Dat verklaart de schijnbare tijdsverwarring: oud materiaal werd in een later bouwwerk verwerkt.

De vondst illustreert twee bredere thema’s: historische stadsveranderingen — waar ooit grachten waren staan nu huizen en andersom — en het routinematige hergebruik van bouwmateriaal in het verleden, iets wat moderne archeologen voor interpretatie-uitdagingen stelt. De onderzoekers noemen het een onverwachte maar waardevolle ontdekking die vooral praktisch inzicht geeft in bouwpraktijken van de negentiende eeuw; wetenschappelijk gezien is de bleek vaker minder spectaculair dan eerste indrukken doen vermoeden.

De werkzaamheden voor de herinrichting van de Heul gaan in het nieuwe jaar door; mogelijk leveren vervolgonderzoeken meer vondsten op, onder meer in de richting van het vroegere klooster dat daar heeft gestaan.