Waarom is er zo vaak onrust en geweld op de kermis? "Geweld zit van oudsher in de traditie"

In dit artikel:

Afgelopen weekend liep de kermis in Heerhugowaard uit de hand: op vrijdagavond raakte iemand gewond bij een steek- of vechtpartij en nadat zaterdag op sociale media werd opgeroepen tot rellen benoemde burgemeester Maarten Poorter het gebied tot veiligheidsrisicogebied, zodat extra handhaving kon worden ingezet. Dit incident staat niet op zichzelf; meldingen van vechtpartijen, vernielingen en vuurwerk rond kermissen komen al jaren voor.

Kermisdeskundige Karel Loeff (directeur Erfgoedvereniging Heemschut en secretaris van Stichting Kermis Laren) plaatst de recente onrust in historische context. Volgens hem horen spanningen al eeuwenlang bij het volksfeest: traditionele dorpsrivaliteiten en het feit dat kermissen lange tijd de toegankelijke uitlaatklep voor arbeiders waren, leidden geregeld tot fysiek geweld — soms met dodelijke afloop, zoals bij een groot kermisoproer in Hilversum in 1899. Na de Tweede Wereldoorlog en met toenemende welvaart nam dat soort openlijke agressie af.

Loeff signaleert dat de moderne kermisvorm van geweld een andere achtergrond heeft: jongeren — vaak niet eens uit de directe omgeving — zoeken sensatie of verveling en laten zich snel mobiliseren via sociale media. Ook sluit hij aan op bredere zorgen over jongeren en wapens; incidenten op kermissen zijn vaak onderdeel van die ontwikkeling en vinden veelal rondom de kermis plaats, bijvoorbeeld in nabijgelegen horeca, niet altijd op de attracties zelf. Tegelijkertijd wijst hij op een positieve kant: in kleine dorpen corrigeren bekende bezoekers elkaar ook vaker.

Gemeenten en kermisondernemers reageren met strengere maatregelen: politie en boa’s, hekken, extra beveiliging en op sommige locaties zelfs bevoegdheden voor ondernemers om boetes uit te delen (zoals op het Malieveld in Den Haag). Loeff benadrukt dat zulke maatregelen nodig zijn, maar dat de wortels van de overlast breder liggen dan alleen de kermis zelf.