Door de olieblokkade in Perzische Golf belandt benzine uit Amsterdam plots tot in Australië
In dit artikel:
In de Amsterdamse haven — een van de grootste benzineoverslagplaatsen ter wereld — zijn de effecten van de oorlog in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz vooralsnog beperkt zichtbaar. Wel is opvallend dat ladingen benzine de afgelopen weken veel verder zijn gevaren dan normaal; partijen gingen richting Azië, Australië en zelfs Tanzania doordat Aziatische afnemers door acute tekorten hun inkopen verlegden.
Achtergrond is dat veel Aziatische landen normaal rechtstreeks olie en producten uit de Golfstaten betrekken. Door de beschietingen en de stremming van scheepvaartroutes ontstond daar plots een aanbodgap, waardoor raffinaderijen elders — vooral in West-Europa — extra moesten leveren. West-Europese raffinaderijen draaien inmiddels op volle capaciteit en profiteren van hoge marges door gestegen olieprijzen, aldus marktonderzoeker Patrick Kulsen.
Een structureel spanningsveld in de Rijn-Maas-Schelde-delta verklaart waarom Amsterdam juist benzine over heeft: de regio maakt relatief veel diesel, maar het raffinageproces levert automatisch ook benzine op. Europa kampt met een tekort aan diesel, terwijl er nu een overschot aan benzine is, dat via Amsterdam wordt geëxporteerd — soms over veel langere afstanden en tegen hogere kosten dan gebruikelijk.
Voor diesel en kerosine ligt de situatie lastiger. Europa had vóór 2022 veel zwaardere ruwe olie uit Rusland voor het maken van die brandstoffen; sindsdien is een deel van die stroom verlegd naar raffinaderijen in de Perzische Golf. Schade aan fabrieken (onder meer in Koeweit) door de gevechten vermindert de productiecapaciteit en kan de beschikbaarheid van diesel en vooral vliegtuigkerosine knellend maken. Experts waarschuwen dat een aanhoudende blokkade van de Straat van Hormuz binnen enkele weken tot serieuze tekorten bij luchthavens kan leiden.
De Amsterdamse havenbeheerder merkte ook dat dieselladingen van koers veranderden naar kopers die meer betaalden. Toch is men op langere termijn relatief onbezorgd: Europa importeert ruwe olie uit diverse gebieden buiten de Hormuz-regio en rijke Noordzeelanden zouden betere betaalmogelijkheden hebben dan veel Aziatische afnemers. Nederland heeft bovendien strategische olievoorraden opgeslagen, wat bufferend werkt.
Consumenten merken de verandering aan de pomp: benzine is in korte tijd circa €0,30 per liter duurder geworden, diesel ruim €0,60. De combinatie van hogere olieprijzen en een scheve marktvraag maakt diesel het grootste economische pijnpunt; benzine blijft wel duurder maar in mindere mate.