Schoolverlaters nergens zo'n groot probleem als in Den Helder

In dit artikel:

Den Helder heeft relatief de meeste voortijdige schoolverlaters van Noord-Holland: in schooljaar 2024-2025 stopte 3,6% van de leerlingen in het voortgezet en middelbaar onderwijs vroegtijdig, blijkt uit DUO-cijfers en onderzoek van Pointer en NH. Dat is fors hoger dan het landelijke gemiddelde van circa 2% en maakt Den Helder koploper in de provincie en de hoogste score onder middelgrote gemeenten; alleen enkele Limburgse gemeenten scoren landelijk nog hoger. In 2022-2023 lag het percentage met 3,7% nèt iets hoger.

De meeste uitvallers zitten op het mbo, vooral binnen entree-opleidingen en niveau 2. Ook minderjarige vluchtelingen (met name op locatie Villa aan Zee) en leerlingen uit kansarme wijken lopen veel risico om zonder diploma te eindigen, aldus Hielke ter Veld, directeur van Scholen aan Zee. Leerling‑ en sosiaaleconomische problemen stapelen zich vaak op: schulden, mentale klachten, onveilige of instabiele thuissituaties, taalachterstanden en gebrek aan perspectief vergroten de kans op afhaken, aldus leerplichtcoördinator Ellen de Graaf.

Onderzoek van Bureau Beke laat zien dat spijbelen, vroegtijdige verwijdering vanwege gedragsproblemen en beperkte stimulans vanuit laagopgeleide of werkloze ouders bijdragen aan het probleem. Jongeren melden ook dat verveling en een gebrek aan vrijetijdsaanbod hen naar de straat drijven, waar contact met “verkeerde” vrienden criminaliteit kan veroorzaken. Een jongere vatte dat samen: "Er is hier niets te doen, je hebt alleen de drie B's..."

Professionals benadrukken dat uitval meestal niet één oorzaak kent maar een samenloop van problemen is, en dat verzuim soms te laat opgemerkt wordt, waardoor hulp te laat komt. De zorgen concentreren zich in praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en nieuwkomersonderwijs, groepen die vaak extra begeleiding nodig hebben bij de overstap naar vervolgopleiding of werk.

Demissionair onderwijswethouder Niels Nanning pleit voor vroege interventies: hij wil preventie al vóór de geboorte starten, inzet op voorschoolse opvang en strakker volgen van verzuim, omdat een diploma cruciaal is om uitval en afhankelijkheid van uitkeringen te voorkomen.

Kort samengevat: Den Helder kent een bovengemiddeld aantal schoolverlaters, met name op het mbo en onder kwetsbare groepen. Oorzaken zijn meervoudig — sociaal‑economische kwetsbaarheid, ondersteuningsbehoefte, gebrek aan vrijetijdsaanbod en late signalering — en lokaal worden oproepen gedaan om veel eerder en breder te interveniëren om de trend te keren.