De huizen waren klein, de armoede was groot - familieverhalen over de acht eeuwen oude Osdorperweg
In dit artikel:
Kees Schelling bundelt in De Osdorperweg toen 21 familieverhalen van (oud)bewoners langs de eeuwenoude verbindingsweg tussen Sloten en Halfweg. De Osdorperweg is ongeveer zes kilometer lang en bestaat uit drie delen: het dichtst bij Sloten grotendeels ongeschonden, een middelste strook waarvan het landelijke karakter grotendeels is verdwenen en een westelijk deel waar boerderijen en tuinderswoningen in toenemende mate plaatsmaken voor nieuwbouw.
Het boek schetst geen romantisch verleden, maar een rauwe werkelijkheid van kleine huizen, schaarste en harde levensomstandigheden. Ruud van Boom (geboren 1946) vertelt hoe hij het geboortehuis op nummer 1 redde van sloop en zich het ouderlijk armoeherinneringen eigen maakt: vader stookte alles wat los en vast zat, en het huis was slecht geïsoleerd. Tuinderszoon Ton Breure (1937) sliep met zes broers en zussen op zolder; het naoorlogse bestaan bleef sober. De familie Barlag woonde in een houten noodwoning die bij elke gezinsuitbreiding stiekem werd uitgebreid.
Sociale tegenstellingen en zuilvorming komen ook aan bod. Paul Kroes’ ouders verhuisden in 1946 naar de weg, raakten na een arbeidsgeschil dakloos en weigerden een door de CPN aangeboden woning uit religieuze overtuiging. Het huishouden kreeg uiteindelijk een te klein huis toegewezen dat bovendien aan een gevaarlijke bocht lag — ongelukken met auto’s waren niet zeldzaam.
De Osdorperweg kende ook dramatische incidenten: Berna Pouw (nummer 846) herinnert zich hoe haar zevenjarige zusje Willy in 1953 werd doodgereden door een motor. Bij de T-splitsing lag een woonwagencolonie; Jaan de Regt-Achterberg vertelt over slechte lesmaterialen en rondtrekkende leerlingpopulaties die werk volgden in bijvoorbeeld de suikerfabriek van Halfweg.
Actie van bewoners leidde tot verandering: een schoolstaking op 28–29 oktober 1963 trok de aandacht van verkeerswethouder Joop den Uyl en resulteerde in maatregelen en een voetpad. Decennialater zijn die verbeteringen gedeeltelijk weer weggeëbd: het voetpad is verzakt en het verkeer drukker dan ooit.
Schelling, die zelf tot zijn elfde aan de weg woonde, zegt met nuchtere blik dat “de Osdorperweg niet moeders mooiste” is; zijn boek documenteert zowel de harde levensomstandigheden als de veranderende sociale ruimten. De Osdorperweg toen, Mekkelholt Boeken, 287 blz., €24,95; te bestellen via keesschelling.nl.