Daling criminaliteit en overlast, maar de camera's blijven hier toch hangen
In dit artikel:
Onderzoek & Statistiek (O&S) heeft in opdracht van de gemeente onderzocht of het bestaande cameratoezicht in 34 Amsterdamse gebieden nog proportioneel en noodzakelijk is. Doel van de camera’s is het terugdringen van criminaliteit en overlast en het herstellen van het veiligheidsgevoel; tijdelijk toezicht kan door de (loco)burgemeester worden ingesteld na incidenten (meestal maximaal drie maanden), langdurig toezicht wordt vaak voor één of twee jaar ingesteld in probleemlocaties zoals uitgaanspleinen, winkelstraten of specifieke buurten.
O&S beoordeelde elk gebied aan de hand van incidentcijfers, door camera’s vastgelegde zaken, het gevoel van veiligheid onder bewoners/ondernemers en de lokale reactie op toezicht. Bij ruim twee derde van de 34 locaties concludeert de analyse dat het cameratoezicht nog proportioneel is: incidenten zijn niet voldoende gedaald, het veiligheidsgevoel is niet verbeterd of overlast nam toe. In tien gebieden scoort het toezicht positiever dan gemiddeld, waardoor de noodzaak ter discussie staat. Die tien zijn onder meer het Spui, de Indische Buurt, het Piet Mondriaanplein, Holendrecht, Venserpolder, Mastbos, de Diamantbuurt, het Hoofddorpplein en het gebied rond het Mercatorplein.
Op veel plekken daalden incidenten fors — in sommige gevallen rond de 40 procent (Spui, Mastbos, Piet Mondriaanplein). Ook steeg het veiligheidsgevoel op meerdere locaties en nam het draagvlak voor camera’s af. Toch is er geen automatische afschakeling: vier van de tien “positieve” gebieden zijn inmiddels verdwenen uit het toezicht, en het toezicht in Venserpolder loopt aan het eind van deze maand af. Verrassend genoeg besloot burgemeester Femke Halsema sommige positief beoordeelde locaties wél te verlengen: Spui, Indische Buurt, Mercatorplein, Holendrecht (allen voor een jaar, deels in afgeschaalde vorm) en het Hoofddorpplein zelfs tot 2028. Als motivering noemt de burgemeester dat ondanks dalende aantallen incidenten er nog steeds verstoringen van de openbare orde plaatsvinden (bijvoorbeeld recent een verdacht pakketje bij Spuistraat) en dat bij sommige plekken de afname of positieve ontwikkeling te minimaal is vergeleken met andere gebieden. Voor het Hoofddorpplein speelt bovendien dat het toezicht relatief kort bestaat en er na een dodelijke steekpartij uit 2024 vrees blijft voor nieuwe verstoringen.
O&S’ evaluatie is bedoeld als informatie voor het bestuur maar niet als bindend advies; de burgemeester kan aanvullende factoren meewegen bij de afweging om toezicht te continueren of af te bouwen. Eind dit jaar beoordeelt de gemeente opnieuw welke langdurige cameragebieden kunnen worden opgeheven of verlengd. De discussie blijft vooral een afweging tussen veiligheidseffecten en ingrijpende privacybelangen van omwonenden.