[Beloftechecker] Scherpe verkiezingswoorden in 2022, maar zacht bestuur in Alkmaar

In dit artikel:

In 2022 begon Alkmaars stadsbestuur met een duidelijk ideologisch profiel: een overwegend progressief college lanceerde ambitieuze plannen voor grootschalige vergroening, strenge ruimtelijke regie en een eis van dertig procent sociale huur bij nieuwbouw. Halverwege de bestuursperiode kantelde die toon echter radicaal nadat die eerste coalitie uiteenviel door onoplosbare ruzies over asielopvang en de huisvesting van statushouders.

Na die bestuurlijke crash ontstond de zogenoemde Alkmaarse Stad en Landcoalitie, waarin behoudendere partijen zoals VVD en OPA het voortouw namen. Hun prioriteit was expliciet: voorkomen dat het stadhuis opnieuw in politieke chaos verzinkt. Dat leidde tot een bewuste koerswijziging van scherpe keuzes naar deemoediger polderen. Strakke campagnetermen over integratie en bijstand werden afgezwakt tot termen van begeleiding; ambitieuze klimaat- en ruimtelijke plannen verdwenen of werden flink gesnoeid; sociale bouweisen gingen omlaag. Het nieuwe bestuur koos consequent voor de-escalatie en compromis boven confrontatie.

Tegelijkertijd zocht datzelfde college naar terreinen waar samenwerking wél zichtbaar nut opleverde. Burgersgerichte initiatieven kregen prioriteit: een initiatievenloket om procedures te versnellen, ‘groene golfambtenaren’ die meedenken met bewoners, en het project Wijk aan Zet waarmee buurtbewoners eigen budget en zeggenschap krijgen. Ook voerde de gemeente het eerder beloofde raadgevend referendum in — een instrument dat tot nu toe voor een relatief ongevaarlijk thema, vuurwerk, is ingezet, wat symbolisch is voor de voorzichtige toepassing van nieuwe democratische middelen.

Het resultaat van deze omslag is bestuurlijke rust: weinig coalitieconflicten in de tweede helft van de periode en zelden gedwongen wisselingen van wethouders (met uitzondering van het vertrek van wethouder Epskamp na ziekte en problemen rond partijfinanciën). Die stabiliteit bevestigt dat pragmatische samenwerking werkt. Maar rust vertaalt zich niet automatisch in daadkracht. Cruciale dossiers — het snel groeiende woningtekort, financiële tekorten die uit Den Haag kunnen komen, en complexe ruimtelijke keuzes — blijven grotendeels uitgesteld.

Kortom: Alkmaar wisselde in één bestuursperiode een scherp, politiek geladen begin in voor een beheerste, burgergerichte koers na een bestuurlijke crisis. Dat leverde tastbare lokale verbeteringen op en politieke rust, maar ook het risico dat noodzakelijke, ingrijpende beslissingen op de lange baan belanden. Voor een stad met groeiende huisvestings- en financiële uitdagingen kan die afwezige politieke lef op termijn meer problematiek oproepen dan het heeft opgelost.